Zmiany konstytucyjne
Referendum w 1996 roku zmieniło strukturę parlamentu i znacznie wzmocniło władzę prezydenta. Komisja Wenecka opisuje naruszenie równowagi władz po kolejnych zmianach konstytucji.
Venice CommissionSzukaj w portalu
Wyniki: 69
Zaginięcia przeciwników i dziennikarza
W latach 1999–2000 zaginęli Jury Zacharenka, Wiktar Hanczar, Anatol Krasouski i Dzmitry Zawadski. Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy uznało, że nie przeprowadzono należytego śledztwa, i wskazało podejrzenia wobec wysokich urzędników. Odpowiedzialności konkretnych osób nie ustalił niezależny sąd.
PACE Resolution 1371 (2004)Nieprawidłowości w wyborach
Raport OBWE/ODIHR o wyborach w 2006 roku wskazał poważne odstępstwa od standardów demokratycznych. Po głosowaniu siły bezpieczeństwa rozpędziły demonstrantów.
OSCE/ODIHR, 2006Represje po wyborach
Po wyborach 19 grudnia 2010 roku nastąpiły masowe zatrzymania i postępowania karne przeciw kandydatom opozycji oraz uczestnikom protestów. OBWE/ODIHR opisała problemy z liczeniem głosów i nieproporcjonalne użycie siły.
OSCE/ODIHR, 2010Protesty przeciw podatkowi od bezrobocia
W marcu 2017 roku w różnych miastach protestowano przeciw dekretowi nakładającemu opłatę na osoby niepracujące. Według Human Rights Watch władze arbitralnie zatrzymały co najmniej 700 osób, w tym pokojowych demonstrantów i dziennikarzy.
Human Rights Watch, 2017Ograniczenia zgromadzeń i mediów
Obrońcy praw człowieka wskazywali, że wymóg zezwolenia na zgromadzenia służył zatrzymywaniu uczestników; władze blokowały również niezależne strony internetowe. Białoruś nadal stosowała karę śmierci.
Human Rights Watch, 2018Eliminowanie rywali wyborczych
Przed wyborami w 2020 roku władze zatrzymały Wiktara Babarykę, nie dopuściły Waleryja Cepkały i ścigały działaczy kampanii. Human Rights Watch opisała groźby wobec Swiatłany Cichanouskiej i jej rodziny.
Human Rights Watch, Events of 2020Wybory bez misji OBWE
OBWE/ODIHR nie mogła obserwować wyborów 9 sierpnia, bo zaproszenie nie nadeszło na czas. Ogłoszone wyniki wywołały masowe protesty i zarzuty fałszerstw; brak misji nie pozwala przypisywać OBWE własnych ustaleń co do dokładnego wyniku.
OSCE/ODIHR, 2020Przemoc i tysiące zatrzymanych
W dniach 9–12 sierpnia służby używały gumowych pocisków, granatów hukowych i gazu łzawiącego. Human Rights Watch informuje o niemal 7 tysiącach zatrzymań w ciągu czterech dni, także przypadkowych przechodniów.
Human Rights Watch, Events of 2020Tortury i złe traktowanie
Zwolnieni opisywali pobicia, wymuszone pozycje, rażenie prądem, groźby przemocy seksualnej, przepełnione cele i odmowę opieki medycznej. ONZ później opisała rozległe, systematyczne naruszenia i brak skutecznego dochodzenia.
UN Human Rights Office, 2022Blokady internetu i stron
Od 9 do 12 sierpnia dostęp do internetu był poważnie ograniczony. Human Rights Watch informowała o blokadzie dziesiątek niezależnych stron; władze mówiły o atakach zewnętrznych, a niezależni badacze o ingerencji państwa.
Human Rights Watch, Events of 2020Prześladowanie dziennikarzy
Dziennikarzy zatrzymywano i bito podczas relacjonowania protestów, odbierano im akredytacje. Białoruskie Stowarzyszenie Dziennikarzy, cytowane przez Human Rights Watch, udokumentowało setki przypadków nacisku w 2020 roku.
Human Rights Watch, Events of 2020Naciski na opozycję
Po wyborach wszczynano sprawy karne przeciw demonstrantom, działaczom i sympatykom opozycji. Zatrzymano Maryję Kalesnikawą i Maksima Znaka; inni członkowie Rady Koordynacyjnej wyjechali pod groźbą represji.
Human Rights Watch, Events of 2020Dalsze zatrzymania jesienią
Protesty trwały jesienią. Do połowy listopada Human Rights Watch informowała o 25 tysiącach zatrzymań od początku sierpnia; jest to szacunek na datę publikacji, a nie liczba unikalnych osób.
Human Rights Watch, Events of 2020Odpowiedzialność za naruszenia
Biuro Praw Człowieka ONZ uznało później naruszenia praw człowieka wokół wyborów 2020 roku za systematyczne, rozległe i poważne. Obrońcy praw człowieka domagali się niezależnego śledztwa i ochrony poszkodowanych.
UN Human Rights Office, 2023Likwidacja organizacji
W 2021 roku nasiliły się postępowania przeciw działaczom, dziennikarzom i obrońcom praw człowieka; niezależne organizacje zamykano lub zmuszano do zakończenia działalności.
Human Rights Watch, 2021Przymusowe lądowanie lotu FR4978
23 maja samolot Ryanair skierowano do lądowania w Mińsku. Rada Europejska potępiła przymusowe lądowanie oraz zatrzymanie Ramana Pratasiewicza i Sofii Sapiegi przez białoruskie władze.
European Council, 2021Współudział w wojnie przeciw Ukrainie
Rada UE określa reżim Łukaszenki jako współuczestnika rosyjskiej agresji przeciw Ukrainie od 24 lutego 2022 roku i nałożyła sankcje za wspieranie wojny.
Council of the EUPaszporty dla osób za granicą
Dekret z 2023 roku ograniczył wydawanie i przedłużanie paszportów w konsulatach. Rada Praw Człowieka ONZ wezwała do cofnięcia środków dotykających Białorusinów za granicą.
UN Human Rights CouncilWybory bez obserwatorów OBWE
OBWE/ODIHR ponownie nie wysłała misji na wybory prezydenckie z powodu braku zaproszenia na czas. Były to trzecie wybory od 2020 roku bez pełnej obserwacji ODIHR.
OSCE/ODIHR, 2025Trwające represje
Eksperci ONZ i Human Rights Watch dokumentują prześladowanie niezależnych głosów i złe traktowanie w więzieniach. Zwolnienie części więźniów nie oznacza końca represji. Nie podajemy zmiennej liczby więźniów politycznych bez daty i metodologii.
Human Rights Watch, BelarusO mnie i moim stanowisku — Kim jestem
Nazywam się Yahor Hushcha. Jestem obywatelem Białorusi, przebywam w Polsce i stworzyłem ten publiczny portal społeczny. Otwarcie sprzeciwiam się rządom Alaksandra Łukaszenki i uważam je za autorytarne. To moje stanowisko polityczne, a nie wyrok sądu.
O mnie i moim stanowisku — Po co istnieje portal
Publikuję dokumenty, chronologię i opinie autorów, by naruszenia praw człowieka pozostały widoczne i sprawdzalne. Wzywam do pokojowych zmian demokratycznych, ochrony poszkodowanych i niezależnego wymiaru sprawiedliwości. Opinie odwiedzających należą do autorów.
Standardy redakcyjne — Fakt, opinia, dokument, analiza
FAKT ma datę i sprawdzalne źródło. OPINIA AUTORA to osobista ocena. DOKUMENT odsyła do oryginału z tytułem, autorem i datą. ANALIZA to nasz wniosek oparty na wskazanych dokumentach. Podejrzenie i śledztwo nie są wyrokiem.
Standardy redakcyjne — Weryfikacja i sprostowania
Każdy materiał faktograficzny zawiera źródła pierwotne lub dokumenty wyspecjalizowanych organizacji. Data wydarzenia różni się od daty publikacji źródła. Błędy poprawiamy i zapisujemy w dzienniku sprostowań z datą i opisem.
Standardy redakcyjne — Bezpieczeństwo i moderacja
Publikuj pod pseudonimem, bez danych innych osób. Zabronione są groźby, nawoływanie do przemocy, nękanie i ujawnianie adresów. Zgłoszenia wymagają weryfikacji; zgłoszenie można przesłać przy opinii i wymaga ręcznej weryfikacji. Portal nie gwarantuje anonimowości sieci ani urządzenia.
Sprostowania — Dziennik sprostowań
W dniu przygotowania strony, 28 września 2026 r., nie ma wpisów dotyczących nowych materiałów. Przyszłe sprostowania powinny podawać datę, URL, starą i nową treść oraz powód. Nie obejmuje to wcześniejszych zmian.
2020: wybory i tłumienie protestów — Przed wyborami
Przed głosowaniem 9 sierpnia 2020 r. zatrzymywano lub wykluczano opozycyjnych kandydatów i działaczy. OBWE/ODIHR nie otrzymała zaproszenia na czas i nie wysłała misji. Nie należy przypisywać jej własnego wyniku liczenia głosów.
OSCE/ODIHR2020: wybory i tłumienie protestów — Sierpień: protesty i zatrzymania
Po ogłoszeniu wyników rozpoczęły się masowe protesty. Raporty OBWE i ONZ opisują arbitralne zatrzymania i nadmierne użycie siły. Liczby zależą od okresu i metodologii.
OSCE/ODIHR, OHCHR2020: wybory i tłumienie protestów — Puszkinskaja i Alaksandr Tarajkouski
10 sierpnia przy stacji Puszkinskaja w Mińsku zginął Alaksandr Tarajkouski. Amnesty International opisała nagranie, które według organizacji pokazuje go bez przedmiotu w rękach w chwili strzału; różniło się to od pierwotnej wersji władz.
Amnesty International2020: wybory i tłumienie protestów — Tortury i brak skutecznego śledztwa
Zwolnieni opisywali pobicia i złe traktowanie. Biuro Praw Człowieka ONZ udokumentowało liczne relacje o torturach i brak rozliczeń. Należy uwzględniać metodologię i ramy czasowe raportu.
OHCHR, OSCE/ODIHRPo roku 2020 — Represje trwały dalej
Raport OBWE z 2023 r. bada naruszenia po listopadzie 2020 r. ONZ i EUAA opisują ściganie domniemanych krytyków, ograniczenia wypowiedzi i sytuację więźniów politycznych. Zwolnienia części osób nie oznaczają końca represji.
OSCE/ODIHR, OHCHR, EUAA, OHCHRPo roku 2020 — Organizacje, media i nadzór cyfrowy
EUAA omawia ograniczenia wobec organizacji i niezależnych mediów, stosowanie przepisów o „ekstremizmie” oraz nadzór nad aktywnością online. Ryzyko zależy od indywidualnej sytuacji.
EUAAPowrót na Białoruś: udokumentowane ryzyka — Co dokumentują źródła
Raport EUAA z maja 2026 r. omawia kontrolę na granicy i sytuację powracających: przeglądanie telefonów, pytania o protesty i aktywność online oraz doniesienia o zatrzymaniach. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.
EUAAPowrót na Białoruś: udokumentowane ryzyka — Ocena indywidualnego ryzyka
Ryzyko może zależeć od wypowiedzi, domniemanych powiązań, śladów cyfrowych, wcześniejszych represji i praktyki w danym czasie. Sam pobyt za granicą nie oznacza zatrzymania każdej osoby.
EUAABiałorusini za granicą — Represje poza krajem
EUAA opisuje nadzór nad diasporą i procesy zaoczne. Eksperci ONZ ostrzegali też przed przymusowym wydaleniem niektórych zwolnionych więźniów. Ustalenia nie dotyczą automatycznie wszystkich osób za granicą.
EUAA, OHCHRBiałorusini za granicą — Bliscy i dokumenty
EUAA opisuje doniesienia o presji na rodziny aktywistów i ograniczeniach dostępu do dokumentów. Przy ocenie konkretnej sprawy potrzebne są daty i dowody.
EUAABiałoruś a wojna przeciw Ukrainie — Stanowisko Unii Europejskiej
Rada UE uznaje reżim Łukaszenki za współuczestniczący w rosyjskiej agresji przeciw Ukrainie od lutego 2022 r., m.in. przez udostępnienie terytorium. Odpowiedzialność za konkretne zbrodnie wymaga osobnego ustalenia prawnego.
Council of the EUBiałoruś a wojna przeciw Ukrainie — Prześladowanie za sprzeciw wobec wojny
EUAA opisuje ściganie części osób za domniemane wspieranie Ukrainy i aktywność antywojenną. W konkretnych sprawach należy podać zarzut, datę i status procesowy.
EUAABelarus: Political Opposition and Dissent
Przegląd prześladowań opozycji, kontroli granicznej, nadzoru, procesów i sytuacji osób za granicą.
EUAAMoscow Mechanism: Belarus presidential election 2020
Raport o domniemanych naruszeniach przed wyborami 9 sierpnia 2020 r., podczas nich i po nich.
OSCE/ODIHRBelarus: scale and patterns of human rights violations
ONZ opisuje skalę naruszeń po wyborach w 2020 r., w tym zatrzymania i tortury.
OHCHRMoscow Mechanism: serious threat to the OSCE human dimension in Belarus since November 2020
Raport o dalszych naruszeniach po listopadzie 2020 r.
OSCE/ODIHRYou are not human beings: State-sponsored impunity and unprecedented police violence
Dokumentuje przemoc służb, w tym śmierć Alaksandra Tarajkouskiego przy stacji Puszkinskaja.
Amnesty InternationalResolution 1371: Disappeared persons in Belarus
Rezolucja o zaginięciach z lat 1999–2000 i niewystarczającym śledztwie; podejrzenia nie są wyrokiem.
PACEEU policy on Belarus and Russia’s aggression against Ukraine
Stanowisko UE o wsparciu rosyjskiej agresji przez władze Białorusi i sankcjach.
Council of the EUBelarus: human rights violations remain rampant
Eksperci ONZ opisują dalsze naruszenia; kwalifikacja możliwych zbrodni wymaga uwzględnienia zastrzeżeń raportu.
OHCHRBelarus: UN experts welcome prisoner releases, warn of forced expulsion
Oświadczenie o zwolnieniach więźniów i obawach dotyczących przymusowego wydalenia.
OHCHRŁukaszenka uzurpował władzę. Zbrodnie reżimu wymagają rozliczenia
Opinia redakcji o trzech dekadach koncentracji władzy, zaginięciach przeciwników, stłumieniu protestów i trwających represjach.
Yahor HushchaWładza, która odpowiedziała na głosy przemocą
Wybory w 2020 roku pokazały cenę politycznej konkurencji na Białorusi. Brak przejrzystego liczenia głosów i brutalne tłumienie protestów wymagają jasnej oceny.
Yahor HushchaZaginięcia i cena bezkarności
Historia prześladowania przeciwników politycznych nie zaczęła się w 2020 roku. Państwo wciąż jest winne odpowiedzi na zasadnicze pytania.
Yahor HushchaGdy karze się za słowo, milczenie staje się przymusem
Naciski na dziennikarzy, obrońców praw człowieka i osoby za granicą odbierają społeczeństwu możliwość poznawania faktów i sporu bez strachu.
Yahor HushchaBiałoruska Republika Ludowa
25 marca Rada BRL ogłosiła niepodległość. Projekt państwowy powstał w warunkach wojny i okupacji, a jego przedstawiciele kontynuowali działalność na emigracji.
Kancelaria Prezydenta RPOdzyskanie niepodległości
Po rozpadzie ZSRR Białoruś stała się niepodległym państwem. Biało-czerwono-biała flaga była symbolem państwowym w latach 1991–1995.
The Flag InstitutePierwsze wybory prezydenckie
Alaksandr Łukaszenka został wybrany na prezydenta. Urząd prezydenta stał się później centrum systemu politycznego.
BritannicaReferendum i symbole państwowe
W wyniku referendum biało-czerwono-biała flaga i herb Pogoń przestały być symbolami państwowymi.
The Flag InstituteKryzys konstytucyjny
Zmiany w konstytucji znacznie rozszerzyły uprawnienia prezydenta i zmieniły strukturę parlamentu. Legitymacja procesu była kwestionowana.
Komisja WeneckaOkres sowiecki
Białoruś była częścią ZSRR; szczegółowe wydarzenia represji, wojny i odbudowy wymagają odrębnych źródeł.
BritannicaWybory prezydenckie
OBWE/ODIHR oceniła, że wybory nie spełniały międzynarodowych standardów demokratycznych.
OBWE/ODIHRWybory i protesty
OBWE/ODIHR opisała poważne uchybienia wyborcze; po głosowaniu zatrzymywano demonstrantów.
OBWE/ODIHRWybory i stłumienie protestów
OBWE/ODIHR opisała problemy z liczeniem głosów i użycie siły po wyborach.
OBWE/ODIHRWybory i brak reform
Raport OBWE/ODIHR wskazał utrzymujące się uchybienia proceduralne.
OBWE/ODIHRWybory, protesty i represje
OBWE/ODIHR nie mogła obserwować wyborów prezydenckich z powodu braku zaproszenia na czas. Po głosowaniu rozpoczęły się masowe protesty i zatrzymania.
OBWE/ODIHRPrzemoc i prześladowania
Raport ONZ opisuje zatrzymania, tortury i inne naruszenia po wyborach 2020 roku.
Biuro Praw Człowieka ONZOrganizacje i media
Raport OBWE bada dalsze represje wobec dziennikarzy i społeczeństwa obywatelskiego.
OBWE/ODIHRWojna Rosji przeciwko Ukrainie
Rada UE uznała działania władz białoruskich za współudział w rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie.
Rada UEDalsze prześladowania
Raport OBWE omawia naruszenia po listopadzie 2020 r.
OBWE/ODIHRWybory i reakcja międzynarodowa
OBWE/ODIHR ponownie nie wysłała misji obserwacyjnej z powodu braku zaproszenia na czas. UE rozszerzyła sankcje.
OBWE/ODIHRTrwające represje
Międzynarodowi eksperci nadal dokumentują prześladowania krytyków władz. Poszczególne przypadki należy weryfikować z uwzględnieniem daty źródła.
Biuro Praw Człowieka ONZ